محمد موسوى بجنوردى
4
علم اصول ( فارسى )
مبحث اول از مباحث مطروحه در علم اصول ، بحث « اوامر » است . اين مقصد خود شامل فصلهايى همچون « مادهء امر » ، « صيغهء امر » ، « إجزاء » ، « مقدمهء واجب » ، « مسألهء ضد » و . . . مىشود . هريك از اين فصلها نيز خود جهاتى را دربر مىگيرد ؛ مثلا « مادهء امر » خود مشتمل بر جهاتى ، چون « معانى لفظ امر » ، « اعتبار علوّ و استعلاء در معنى امر » ، « حقيقت بودن لفظ امر در وجوب » ، « طلب و اراده و . . . » است . بحث ما در اين مقصد در مورد اوامر است كه علاوه بر طرح بحث و بيان نظريات فقها در مورد آن ، نظر خويش را نيز در ضمن بحث ارائه مىكنيم . مادهء امر معانى لفظ امر لفظ امر معانى متعددى دارد . برخى از اصوليون حتى تا پانزده معنا براى آن ذكر كردهاند . معانى مشهور آن عبارتند از : 1 ) طلب ، چنانكه گفته مىشود : « امره بكذا » ؛ 2 ) شأن ، چنانكه گفته مىشود : « شغله امر كذا » ؛ 3 ) فعل ، مانند فرمودهء حق تعالى : « وَ ما أَمْرُ فِرْعَوْنَ بِرَشِيدٍ » ؛ « 1 » 4 ) فعل عجيب يا شگفتانگيز ، مانند فرمودهء حق تعالى : « فَلَمَّا جاءَ أَمْرُنا » ؛ « 2 » 5 ) شيء ، چنانكه مىگويى : « رأيت اليوم امرا عجيبا » ؛
--> ( 1 ) هود ( 11 ) : 97 « هيچ هدايت و رشدى در اطاعت امر فرعون نبود » . ( 2 ) همان : 66 « چون وقت فرمان قهر ما فرارسيد . . . » .